Montage op betonnen vs stenen gevel: wat zijn de verschillen?

De ondergrond waarop gevelreclame wordt bevestigd, bepaalt welke methoden haalbaar zijn en wat de draagkracht van de constructie wordt. Beton, baksteen en natuursteen gedragen zich elk anders bij het boren en verankeren. Een anker dat perfect werkt in gewapend beton kan in zachte baksteen losschieten, en omgekeerd. In dit artikel bespreken we de eigenschappen van de meest voorkomende gevelmaterialen en hoe deze de keuze voor bevestigingsmethoden beïnvloeden. Meer over specifieke bevestigingsdetails lees je in de artikelen over afstandhouders en verborgen gevelankers.

Eigenschappen van beton als ondergrond

Gewapend beton is een van de sterkste gevelmaterialen voor bevestigingsdoeleinden. De hoge druksterkte en de aanwezigheid van wapeningsstaal maken het mogelijk aanzienlijke krachten te verankeren. Het boren in beton vereist een hamerboor of diamantboor; gewone spiraalboren zijn niet geschikt en beschadigen snel bij contact met de harde ondergrond.

Een specifiek aandachtspunt bij beton is de wapening. Wapeningsstaal zit doorgaans op 20 tot 40 millimeter vanaf het oppervlak en loopt in een regelmatig patroon door het beton. Boren op een wapeningsstaaf leidt tot beschadiging van de boor en kan de constructieve integriteit van het beton aantasten. Een wapeningsdetector helpt bij het in kaart brengen van de wapening voordat geboord wordt. Bij prefab betonelementen zijn de wapeningspatronen soms afwijkend van standaard gegoten beton.

Ongewapend beton — zoals bij sommige prefab gevelpanelen of oudere constructies — heeft een lagere treksterkte dan gewapend beton. Chemische ankers die het boorgat volledig vullen, presteren hier vaak beter dan mechanische spreidankers die van klemkracht afhankelijk zijn.

Eigenschappen van baksteen als ondergrond

Baksteen is het meest voorkomende gevelmaterialen in Nederland en kent een grote variatie in kwaliteit en hardheid. Moderne machinale baksteen heeft een hogere druksterkte dan oude handgevormde steen; historische bakstenen kunnen relatief zacht en bros zijn, wat de ankerkracht sterk beperkt.

Bij bakstenen gevels is de positie van de bevestiging ten opzichte van de voegen van groot belang. Boren in de steen zelf geeft meer draagkracht dan boren in de voeg, omdat voegmortel doorgaans zachter is dan de steen. Bij oude gevels met uitgevroren of verzwakte voegen is extra voorzichtigheid geboden omdat boren vlak bij een voeg kan leiden tot breuk van de aangrenzende steen.

Voegen als bevestigingspunt

In sommige situaties wordt bewust in de voeg geboord en wordt een chemisch anker gebruikt dat de voeg volledig vult. Dit heeft als voordeel dat geen steen hoeft te worden aangebord, wat relevant is bij monumentale panden of waardevolle historische gevels. De belastbaarheid is lager dan bij bevestiging in de steen zelf, maar voor lichte letters kan het een acceptabele oplossing zijn.

Eigenschappen van natuursteen als ondergrond

Natuursteen is een verzamelbegrip voor een grote verscheidenheid aan materialen met sterk uiteenlopende eigenschappen. Graniet is zeer hard en heeft een hoge druksterkte, wat het een uitstekende ondergrond maakt voor zware bevestigingen maar ook speciale diamantboren vereist. Zandsteen en kalksteen zijn zachter en poreuzer, waardoor de ankerkracht lager is en uitgebreidere bevestigingspunten nodig zijn.

Bij waardevolle of historische natuurstenen gevels is mechanisch boren niet altijd toegestaan vanwege het risico op beschadiging van het steenoppervlak en de onomkeerbare aard van de ingreep. In die gevallen kan worden gekozen voor bevestiging in voegen, het gebruik van klemconstructies die de steen niet aanraken, of voor oplossingen die de reclame aan een aparte constructie bevestigen die op zijn beurt aan het gebouw is verankerd zonder de waardevolle gevel te beschadigen.

Gemeenschappelijke overwegingen voor alle ondergronden

Ongeacht het type gevelmaterialen zijn er een aantal overwegingen die bij elke bevestiging relevant zijn:

• Kabelgoten en leidingen in de muur: Voordat geboord wordt, is het verstandig te controleren of er elektrische leidingen, gasleidingen of waterleidingen in de muur lopen op de beoogde boorpositie. Een KLIC-melding via het Kadaster brengt ondergrondse infrastructuur in kaart; voor de muur zelf is een leidingdetector het aangewezen hulpmiddel.
• Dilatatievoegen: Gebouwen hebben dilatatievoegen die thermische uitzetting en krimping opvangen. Bevestigingspunten mogen nooit over een dilatatievoeg heen worden geplaatst, omdat de beweging in de voeg de ankers op den duur zou kunnen lostrekken.
• Vochtdoorslag: Elk boorgat in een buitengevel is een potentieel pad voor vocht. Waterbestendige kit of afdichtingsmortel rondom de ankers voorkomt dat regenwater via het boorgat in de muur dringt en vorstschade of corrosie van de ankers veroorzaakt.

Veelgestelde vragen over montage op beton en steen

Conclusie

De ondergrond is een bepalende factor bij elke gevelreclame-opdracht. Beton, baksteen en natuursteen vragen elk een eigen aanpak voor boren, ankeren en afdichten. Kennis van het gevelmaterialen voorkomt fouten die achteraf moeilijk te herstellen zijn. Matthijssen Lichtreclame denkt mee in gevelreclame-oplossingen waarbij de montage vanaf het eerste ontwerp wordt meegenomen als onderdeel van het geheel.